Zakład Kanady

Pierwsze wykłady dotyczące problematyki kanadyjskiej zostały uruchomione na Uniwersytecie Jagiellońskim w roku akademickim 1997/1998 i były stopniowo rozbudowywane w ramach programu studiów amerykanistycznych, funkcjonującego przy Międzywydziałowym Zakładzie Studiów Amerykańskich. W październiku 2001 r. utworzony został Zakład Kanady jako część struktury Instytutu Studiów Regionalnych UJ. Po reorganizacji tego Instytutu, w styczniu 2005 r., Zakład Kanady włączono do nowopowstałego Instytutu Amerykanistyki i Studiów Polonijnych UJ. Od jesieni 2002 r. Zakład wykorzystuje prywatną dotację pana Henry’ego Slabego z Toronto przeznaczoną na dofinansowanie programu studiów kanadyjskich. Dzięki niej zakupiono około 2200 książek dotyczących problematyki kanadyjskiej (głównie angielskojęzycznych), które jako wydzielona kolekcja zostały włączone do biblioteki amerykanistycznej Instytutu.

Pracownicy

Prof dr hab. Anna Reczyńska (kierownik Zakładu)

Dr hab. Marta Kijewska-Trembecka 

Dr Magdalena Paluszkiewicz-Misiaczek

Dr Marcin Gabryś

» Główne obszary badawcze

  • historia oraz problemy współczesne Kanady
  • kanadyjska polityka zagraniczna oraz rola i status Kanady na arenie miedzynarodowej
  • przemiany kulturowe społeczeństwa kanadyjskiego, Quebecu i Montrealu
  • system konstytucyjny Kanady
  • mozaika etniczna, imigranci i polityka imigracyjna Kanady 
  • procesy budowy wieloetnicznego społeczeństwa kanadyjskiego i relacje interetniczne
  • Ludność Rdzenna w Kanadzie oraz nowe formy samorządu mieszkańców kanadyjskiej Północy
  • przeszłość i wspólczesność disapory polskiej w Kanadzie 
  • kanadyjska Arktyka i jej status geopolityczny
  • problemy kanadyjskich weteranów
  • Ewolucja pozycji kobiet w Ameryce Północnej
  • fala polskiej emigracji lat 80. XX w.
  • przemiany strukturalne i kulturowe społeczeństwa polskiego

» Realizowane projekty badawcze

Kanada jako selektywne mocarstwo. Rola i pozycja międzynarodowa Kanady po 1989 roku 

Canada as a selective power. The role and international position of Canada since 1989

Opis: Projekt ma za zadanie określenie faktycznego miejsca i roli Kanady w stosunkach międzynarodowych po zakończeniu zimnej wojny. Najważniejszym celem jest zbadanie, na ile pozycja międzynarodowa Kanady spełnia założenia definicji mocarstwa selektywnego/wyspecjalizowanego/wybiórczego - budującego swoją pozycję jako mocarstwo energetyczne czy mocarstwo technologiczne oraz mocarstwo oparte o czynniki natury niematerialnej. Bazując na różnorodnych teoriach stosunków międzynarodowych wskazane zostaną nowe wyznaczniki roli i pozycji państw w stosunkach międzynarodowych w XXI wieku. Przykład Kanady zostanie potraktowany jako swoiste studium przypadku, które pozwoli na zweryfikowanie wyznaczników mocarstwowości we współczesnych stosunkach międzynarodowych. 

Efekt projektu: wypracowanie narzędzi i metodologii służących określaniu nowych wyznaczników mocarstwowości we współczesnych stosunkach międzynarodowych. Wzrost znaczenia Kanady w stosunkach międzynarodowych jest wyjątkowo słabo dostrzegany w Polsce. Projekt posłuży więc lepszemu zaprezentowaniu Kanady w Polsce. Będzie mógł być także potraktowany jako pewien zestaw wskazówek dla polityków formułujących założenia polskiej polityki zagranicznej, a ewolucyjna metoda zmiany pozycji międzynarodowej Kanady może być wzorem, w jaki sposób państwo może się rozwijać. Wymiernym efektem projektu będzie wydanie monografii naukowej w języku angielskim.

Źródło finansowania: grant badawczy Narodowego Centrum Nauki (SONATA, nr. UMO-2011/03/D/HS5/01123)

Kierownik projektu: dr Marcin Gabryś

Członkowie zespołu: dr Tomasz Soroka, dr Wojciech Michnik

Czas trwania projektu: 2012-2017

 

» Zrealizowane projekty badawcze

Dokumentacja aktywności Polonii w Toronto na rzecz Polski i polskich imigrantów w latach 80. i 90. XX wieku

Opis: Celem projektu było stworzenie i udostępnienie na stronach internetowych Kanadyjsko-Polskiego Instytutu Badawczego oraz zainteresowanych bibliotek w Polsce repozytorium materiałów ukazujących osiągnięcia oraz różnorodne działania podejmowane przez polską grupę etniczną zamieszkującą obszar aglomeracji Toronto (Greater Toronto Area) po ogłoszeniu w Polsce stanu wojennego. Badacze zaangażowani w projekcie sporządzili elektroniczne kopie materiałów archiwalnych (dokumentów organizacyjnych, druków ulotnych, rękopisów, fotografii, tekstów prasowych) a także zarejestrowali  relacje  kilkudziesięciu działaczy, organizatorów i uczestników akcji politycznych, zbiórek i demonstracji oraz wspomnienia osób, które angażowały się w sponsorowanie i różne formy udzielania pomocy nowo przybywającym polskim imigrantom.

Efekt projektu: uporządkowanie i digitalizacja najcenniejszych zbiorów Kanadyjsko-Polskiego Instytutu Badawczego oraz innych materiałów, które uda się odnaleźć, a które są związane z aktywnością Polonii w Toronto w latach 80. i 90. XX wieku.

Źródło finansowania: grant Senatu RP w ramach zadania publicznego współpraca z Polonią i Polakami za granicą w 2016 r.

Kierownik projektu: prof. dr hab. Anna Reczyńska

Członkowie zespołu: dr Tomasz Soroka, dr Marcin Gabryś, dr Magdalena Paluszkiewicz-Misiaczek, mgr Karolina Pietrzok

Czas trwania projektu: 2016

 

Kanadyjski system opieki nad weteranami

Opis: Celem projektu było wydanie drukiem monografii przedstawiającej problematykę rozwoju państwowych systemów opieki nad weteranami. Praca ta obrazuje ewolucję systemu opieki nad weteranami, jaka dokonała się w Kanadzie na przestrzeni ostatnich 100 lat – począwszy od budowy pionierskiego systemu opieki medycznej, zasiłków, rent i szkoleń zawodowych dla weteranów obu wojen światowych aż po współczesne programy pomocy oferowane kanadyjskim uczestnikom misji pokojowych i stabilizacyjnych prowadzonych w drugiej połowie XX wieku i na początku XXI wieku. Przeanalizowane zostały wydarzenia i czynniki, które doprowadziły do stworzenia nowatorskich programów readaptacji kombatantów poza strukturami armii i ich aktywizacji zawodowej, pomocy dla rodzin weteranów oraz reformy systemu zasiłków pielęgnacyjnych i odszkodowań. Uwzględniono również kwestię zmiany podejścia władz wojskowych i samych weteranów do kwestii psychologicznych konsekwencji udziału w operacjach wojskowych, co doprowadziło do przyjęcia nowych standardów leczenia i profilaktyki urazów spowodowanych przez stres operacyjny.

Efekt projektu: publikacja monografii naukowej: Magdalena Paluszkiewicz-Misiaczek, Szacunek i wsparcie – kanadyjski system opieki nad weteranami, Wydawnictwo Księgarnia Akademicka, Kraków 2015, Seria Societas

Źródło finansowania: dotacja WSMiP UJ

Kierownik projektu: dr Magdalena Paluszkiewicz-Misiaczek

Czas trwania projektu: 2014-2015

 

Pokój, porządek i dobry rząd. Najważniejsze zagadnienia współczesnej polityki kanadyjskiej.

Opis: Celem projektu było przeanalizowanie kluczowych problemów kształtujących zarówno wewnętrzną, jak i zagraniczną politykę Kanady od czasów powojennych do początku XXI wieku. Zadaniem projektu było także pokazanie, na ile tytułowa formuła „pokój, porządek i dobry rząd”, pochodząca z pierwszej kanadyjskiej konstytucji – the British North America Act z 1867 roku, jest nadal aktualna i realizowana w polityce współczesnej Kanady. Projekt miał również na celu zbadanie skuteczności podejmowanych decyzji przez polityków kanadyjskich.

Efekt projektu: monografia Kanada na przełomie XX i XXI wieku. Polityka, społeczeństwo, edukacja, M. Kijewska-Trembecka (red.), Księgarnia Akademicka, Kraków 2013.

Źródło finansowania: Grant badawczy w ramach 40. konkursu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (nr 4593/B/H03/2011/40)

Kierownik projektu: dr hab. Marta Kijewska-Trembecka

Członkowie zespołu: dr hab. Radosław Rybkowski, dr Tomasz Soroka, dr Marcin Gabryś

Czas trwania projektu: 2011-2013

 

» Aktywność akademicka

Zorganizowane konferencje:

  • 5th Congress of Polish Canadianists: Towards Critical Multiculturalism: Dialogues Between/ Among Canadian Diasporas (wspólnie z  ośrodkami  badań kanadyjskich Uniwersytetu  Śląskiego), Kraków (7–9 października 2010).
  •  Canada & Poland: Diaspora and Diversity (wspólnie z kanadyjską Association for Canadian Studies), Instytut Amerykanistyki i Studiów Polonijnych, Uniwersytet Jagielloński, Kraków (3 marca 2008).
  •  Place and Memory in Canada: Global Perspectives, Polska Akademia Umiejętności Kraków (30 kwietnia–3 maja 2004).  

 

Ponadto:

  • od 2011 r. organizowane są coroczne seminaria poświęcone podsumowaniu najważniejszych wydarzeń w Kanadzie.
  • 25 października 2014 r. pracownicy Zakładu uczestniczyli w spotkaniu władz Uniwersytetu Jagiellońskiego z Gubernatorem Generalnym Kanady, jego Ekscelencją prof. Davidem Johnsonem, któremu w wizycie na UJ towarzyszyła pani ambasador Kanady w Polsce Alexandra Bugailiskis oraz grono kanadyjskich parlamentarzystów. (http://www.iaisp.uj.edu.pl/reportaze/-/journal_content/56_INSTANCE_LqfplMyXfL8E/1479490/70642404)
  • 17 czerwca ​2015 r. kanadyjska telewizja publiczna CBC wyemitowała ​ program z udziałem pracownika Zakładu dr. Marcina Gabrysia na temat zmian w kanadyjskiej polityce zagranicznej​; przedstawiono również studia kanadyjski​e​ w IAiSP UJ oraz aktywność Polskiego ​Towarzyst​wa Badań Kanadyjskich. (https://t.co/pu7gb9OWdU)
  • Udział w konferencjach naukowych organizowanych przez studentów IAiSP, w tym moderacja paneli konferencyjnych w Festiwalach Kultury Kanadyjskiej.
  • Uczestnictwo w w spotkaniach dyskusyjnych ze studentami (m.in. w cyklicznych „Fireside Chats” poświęconych bieżącym problemom polityczno-społecznym Kanady).
  • Organizacja wykładów gościnnych przeznaczonych dla studentów i pracowników IaiSP UJ (m.in.: profesorów Jana Grabowskiego i Petera Bischoffa z University of  Ottawa oraz Sama Soleckyego z University of Toronto; pisarzy: Tompsona Highwaya i Janice Kiluk-Keefer, senator Raynell Andreychuk, ambasadorów Kanady w Polsce: Ralpha Lysyszyna, Daniela Costello,Davida Prestona, Alexandry Bugailiskis i Stephena de Boera, attaché Sił Zbrojnych Kanady pułkownika Daniela Geleyna, chargé d’affaires Ambasady Kanady Pamela Isfeld  oraz radcy poltycznego Ambasady Kanady w Polsce Jeremiego Wallacea.

» Działalność dydaktyczna

Prowadzone przez pracowników Zakładu badania są podstawą do nauczania kursów na wszystkich kierunkach studiów prowadzonych w Instytucie. Zakład Kanady odpowiada za realizację następujących przedmiotów.

  • Academic Writing
  • Canadian Arctic
  • Canadian-American Relations
  • Geographical environment of the Americas
  • Historia Kanady
  • History of Women in the USA and Canada
  • History of Canada
  • Introduction to the Canadian Studies 
  • Kanadyjska Arktyka
  • Modern Electronic Research Methods
  • Nowoczesne Elektroniczne Metody Badawcze
  • Polacy i Polonia w świecie
  • Prominent Canadians
  • Quebec – cztery wieki zmagań o utrzymanie tożsamości
  • Rdzenna Ludność Ameryk
  • Selected Contemporary Political Problems of Canada