Zakład Kultury Amerykańskiej

Zakład Kultury Amerykańskiej powstał w październiku 2013 r. jako ośrodek badań nad przenikaniem się światów kultury i polityki na obu kontynentach amerykańskich. Jest jednostką interdyscyplinarną zrzeszającą socjologów, politologów, kulturoznawców, filmoznawców i medioznawców.

Zainteresowania badawcze pracowników koncentrują się na ewolucji, różnorodności i wieloaspektowości kultur amerykańskich ze szczególnym naciskiem na Stany Zjednoczone i Kanadę.

Działalność naukowa i edukacyjna Zakładu obejmuje problematykę związaną z amerykańską i kanadyjską edukacją, filmem, teatrem, mediami i kulturą audiowizualną, językami i polityką językową oraz retoryką polityczną.

 

Pracownicy

Dr hab. Radosław Rybkowski – Kierownik Zakładu

Dr Justyna Budzik

Dr hab. Garry Robson, prof. UJ

Dr Rafał Kuś

Dr Tomasz Soroka

Dr hab. Jolanta Szymkowska-Bartyzel

» Główne obszary badawcze

  • film amerykański i kanadyjski
  • historia teatru amerykańskiego i kanadyjskiego
  • amerykańskie i kanadyjskie media i kultura audiowizualna
  • amerykańska telewizja publiczna
  • amerykańskie mity i ich recepcja
  • języki i polityka językowa USA i Kanady
  • edukacja w USA i Kanadzie
  • retoryka polityczna w USA

» Realizowane projekty badawcze

Dokumentacja aktywności Polonii w Toronto na rzecz Polski i polskich imigrantów w latach 80. i 90. XX wieku

Opis: Celem projektu będzie stworzenie i udostępnienie na stronach internetowych Kanadyjsko-Polskiego Instytutu Badawczego oraz zainteresowanych bibliotek w Polsce repozytorium materiałów ukazujących osiągnięcia oraz różnorodne działania podejmowane przez polską grupę etniczną zamieszkującą obszar aglomeracji Toronto (Greater Toronto Area) po ogłoszeniu w Polsce stanu wojennego. Zadaniem badaczy zaangażowanych w projekt jest poszukiwanie oraz sporządzanie elektronicznych kopii dokumentów z tego okresu (materiałów organizacyjnych, druków ulotnych, fotografii, tekstów prasowych) a także rejestracja wspomnień żyjących jeszcze organizatorów i uczestników demonstracji protestacyjnych, akcji zbiórkowych, działań politycznych oraz relacji tych osób, które na różnych etapach angażowały się w system sponsorowania i udzielania pomocy nowo przybywającym polskim imigrantom.

Efekt projektu: uporządkowanie i digitalizacja najcenniejszych zbiorów Kanadyjsko-Polskiego Instytutu Badawczego oraz innych materiałów, które uda się odnaleźć, a które są związane z aktywnością Polonii w Toronto w latach 80. i 90. XX wieku.

Źródło finansowania: grant Senatu RP w ramach zadania publicznego 
współpraca z Polonią i Polakami za granicą w 2016 r.

Kierownik projektu: prof. dr hab. Anna Reczyńska

Członkowie zespołu: dr Tomasz Soroka, dr Marcin Gabryś, dr Magdalena Paluszkiewicz-Misiaczek, mgr Karolina Pietrzok

Czas trwania projektu: 2016-2017

 

Kanada jako selektywne mocarstwo. Rola i pozycja międzynarodowa Kanady po 1989 roku 

Opis: Projekt ma za zadanie określenie faktycznego miejsca i roli Kanady w stosunkach międzynarodowych po zakończeniu zimnej wojny. Najważniejszym celem jest zbadanie, na ile pozycja międzynarodowa Kanady spełnia założenia definicji mocarstwa selektywnego/wyspecjalizowanego/wybiórczego - budującego swoją pozycję jako mocarstwo energetyczne czy mocarstwo technologiczne oraz mocarstwo oparte o czynniki natury niematerialnej. Bazując na różnorodnych teoriach stosunków międzynarodowych wskazane zostaną nowe wyznaczniki roli i pozycji państw w stosunkach międzynarodowych w XXI wieku. Przykład Kanady zostanie potraktowany jako swoiste studium przypadku, które pozwoli na zweryfikowanie wyznaczników mocarstwowości we współczesnych stosunkach międzynarodowych. 

Efekt projektu: wypracowanie narzędzi i metodologii służących określaniu nowych wyznaczników mocarstwowości we współczesnych stosunkach międzynarodowych. Wzrost znaczenia Kanady w stosunkach międzynarodowych jest wyjątkowo słabo dostrzegany w Polsce. Projekt posłuży więc lepszemu zaprezentowaniu Kanady w Polsce. Będzie mógł być także potraktowany jako pewien zestaw wskazówek dla polityków formułujących założenia polskiej polityki zagranicznej, a ewolucyjna metoda zmiany pozycji międzynarodowej Kanady może być wzorem, w jaki sposób państwo może się rozwijać. Wymiernym efektem projektu będzie wydanie monografii naukowej w języku angielskim.

Źródło finansowania: grant badawczy Narodowego Centrum Nauki (SONATA, nr. UMO-2011/03/D/HS5/01123)

Kierownik projektu: dr Marcin Gabryś

Członkowie zespołu: dr Tomasz Soroka, dr Wojciech Michnik

Czas trwania projektu: 2012-2017

 

Polska w stosunkach transatlantyckich - narzędzia, perspektywy i znaczenie Polski w kształtowaniu debaty transatlantyckiej

Opis: Głównym celem projektu jest zbadanie zakresu uczestnictwa Polski w relacjach transatlantyckich. Wraz ze zmianami globalnymi polityczne i ekonomiczne priorytety zarówno Europy, jak i Stanów Zjednoczonych uległy zmianie, co z kolei zaowocowało wyrównaniem szans i wyzwań w relacjach transatlantyckich. Chociaż polska dyplomacja szczególną wagę przywiązuje do relacji ze Stanami Zjednoczonymi, oczywistym jest, że to relacje z Unią Europejska są podstawą rozwoju kraju w wielu obszarach. Przed transatlantycką społecznością zostały postawione istotne problemy o charakterze globalnym, zaś Europa Wschodnia odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu europejskiej polityki oraz określaniu swojego w niej uczestnictwa.

Projekt ma na celu ustalenie sposobów określania roli i perspektyw Europy Środkowo-Wschodniej w debacie transatlantyckiej. Cel ten zostanie zrealizowany na kilka etapach:

  • diagnozy udziału Polski jako kluczowego kraju Europy Środkowo-Wschodniej w zakresie współpracy transatlantyckiej,
  • określenia problematycznych obszarów, tworzących nowe perspektywy w budowaniu  współpracy,
  • analizy doświadczenia polskich i europejskich instytucji i grup zajmujących się współpracą transatlantycką w dziedzinie kultury, edukacji, biznesu, ustanawiających nieformalne struktury współpracy i dialogu.

Efekt projektu: identyfikacja obszarów tematycznych przyszłej współpracy transatlantyckiej oraz metody poprawy efektywności jej mechanizmów.

Źródło finansowania: grant badawczy Narodowego Centrum Nauki (SYMFONIA, nr. UMO-2011/03/D/HS5/01116)

Kierownik projektu: dr hab. Małgorzata Zachara

Członkowie zespołu: dr hab. Garry Robson, prof. UJ, dr Patrick Vaughan, prof. UJ, dr Jolanta Szymkowska-Bartyzel

Czas trwania projektu: 2015-2016

 

Oblicza Ameryki. Szkice o społeczeństwie, kulturze i polityce Stanów Zjednoczonych Ameryki

Opis: Celem projektu jest opublikowanie zbioru zawierającego artykuły poświęcone różnym aspektom życia w Stanach Zjednoczonych. Artykuły autorstwa młodych badaczy związanych z Instytutem Amerykanistyki i Studiów Polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego będą obejmować takie obszary tematyczne, jak studia etniczne, muzyka, kultura popularna, relacje państwo-Kościół, polityka wyborcza oraz retoryka.

Efekt projektu: publikacja pracy zbiorowej

Źródło finansowania: dotacja WSMiP UJ dla młodych naukowców do 35. roku życia

Kierownik projektu: dr Rafał Kuś, dr Paulina Napierała

Członkowie zespołu: mgr Magdalena Matłoka, mgr Maciej Smółka, mgr Dawid Przywalny, dr Maciej Turek

Czas trwania projektu: 2015-2016

 

Retoryka polityczna Richarda Nixona

Opis: Projekt ma na celu opublikowanie monografii zawierającej analizę retoryczną najważniejszych przemówień 37. prezydenta Stanów Zjednoczonych, wygłoszonych podczas jego długiej kariery politycznej. Dodatkowo do pracy dołączony zostanie wybór polskich tłumaczeń najważniejszych oracji Nixona.

Efekt projektu: publikacja monografii

Źródło finansowania: dotacja WSMiP UJ dla młodych naukowców do 35. roku życia

Kierownik projektu: dr Rafał Kuś

Czas trwania projektu: 2015-2016

 

» Zrealizowane projekty badawcze

Negocjowanie różnic kulturowych w erze komunikacji cyfrowej

Opis: Projekt koncentrował się na przemianach w sferze globalnej komunikacji, które mają znaczący wpływ na możliwości, perspektywy i charakter spotkań międzykulturowych. Rewolucja informacyjna, rozwój nowych mediów oraz popularyzacja interaktywnej komunikacji tworzą nową podstawę dla rozwoju dialogu indywidualnego i zbiorowego, a także wpływają na proces negocjowania norm oraz różnic kulturowych. Przemiany w sferze technologii komunikacyjnej skutkują zmianami w mechanizmach porozumienia międzykulturowego. Charakter i skutki tych zmian stanowiły główny punkt zainteresowania tego projektu. W badaniach szukano odpowiedzi na następujące pytania:

  • W jaki sposób  nowe formy komunikacji i uczestnictwa w społecznościach wirtualnych wpływają na charakter i sposoby tworzenia dialogu międzykulturowego? Czy stanowią one szansę na budowanie większego  zrozumienia między uczestnikami różnych kultur?
  • Czy pojęcie interaktywności (tak jak odnosi się ono do mediów 2.0) jest istotne dla kultury?
  • W jaki sposób rzeczywistość cyfrowa wpływa na/zmienia spotkania międzykulturowe? Jaka jest rola nowych mediów w negocjowaniu wpływów i różnic kulturowych?

Efekt projektu: Zbadano wpływ czynników związanych z nowym środowiskiem komunikowania na stan, mechanizmy i perspektywy prowadzenia skutecznego dialogu międzykulturowego.

Źródło finansowania: grant badawczy Narodowego Centrum Nauki (HARMONIA, nr. UMO-2012/04/M/HS6/00517)

Kierownik projektu: dr hab. Garry Robson, prof. UJ

Członkowie zespołu: dr hab. Małgorzata Zachara, dr Jolanta Szymkowska-Bartyzel, dr Agnieszka Stasiewicz-Bieńkowska, David Gunkel, Ann Gunkel

Czas trwania projektu: 2012-2014

 

Pokój, porządek i dobry rząd. Najważniejsze zagadnienia współczesnej polityki kanadyjskiej.

Opis: Celem projektu było przeanalizowanie kluczowych problemów kształtujących zarówno wewnętrzną, jak i zagraniczną politykę Kanady od czasów powojennych do początku XXI wieku. Zadaniem projektu było także pokazanie, na ile tytułowa formuła „pokój, porządek i dobry rząd”, pochodząca z pierwszej kanadyjskiej konstytucji – the British North America Act z 1867 roku, jest nadal aktualna i realizowana w polityce współczesnej Kanady. Projekt miał również na celu zbadanie skuteczności podejmowanych decyzji przez polityków kanadyjskich.

Efekt projektu: monografia Kanada na przełomie XX i XXI wieku. Polityka, społeczeństwo, edukacja, M. Kijewska-Trembecka (red.), Księgarnia Akademicka, Kraków 2013.

Źródło finansowania: Grant badawczy w ramach 40. konkursu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (nr 4593/B/H03/2011/40)

Kierownik projektu: dr hab. Marta Kijewska-Trembecka

Członkowie zespołu: dr hab. Radosław Rybkowski, dr Tomasz Soroka, dr Marcin Gabryś

Czas trwania projektu: 2011-2013

 

Rola Kanady w transformacji Imperium Brytyjskiego. Analiza stosunków kanadyjsko-brytyjskich w okresie międzywojennym

Opis: Celem projektu było wydanie drukiem monografii omawiającej proces wieloaspektowej, politycznej emancypacji Dominium Kanady, ukazanej poprzez pryzmat mechanizmów funkcjonowania i transformacji Imperium Brytyjskiego. Praca na szerokim tle historycznym, przedstawia genezę i mechanizmy zmian w kanadyjsko-brytyjskich stosunkach politycznych w kluczowym dla kanadyjskiej niepodległości okresie międzywojennym. Wyniki licznych badań przeprowadzonych na potrzeby dysertacji pozwoliły sformułować i udowodnić hipotezę o szczególnej roli, jaką - na tle innych brytyjskich dominiów - odegrała Kanada w procesie transformacji stosunków wewnątrz-imperialnych, decentralizacji Imperium Brytyjskiego i w ustanowieniu w roku 1931 Brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Jednocześnie, omawiane w rozprawie zagadnienia stały się przyczynkiem do szerszych rozważań nad brytyjską kulturą polityczną, ewolucją Imperium Brytyjskiego oraz nad uwarunkowaniami kształtowania się kanadyjskiej państwowości i niezależności dyplomatycznej. W rozprawie uwzględniono dwa główne zagadnienia badawcze, tj. kanadyjską politykę wobec Wielkiej Brytanii i Imperium Brytyjskiego oraz międzywojenne relacje Kanady ze Stanami Zjednoczonymi.

Efekt projektu: publikacja monografii naukowej: Tomasz Soroka, Rola Kanady w transformacji Imperium Brytyjskiego. Analiza stosunków kanadyjsko-brytyjskich w okresie międzywojennym, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2014.

Źródło finansowania: dotacja WSMiP UJ dla młodych naukowców do 35. roku życia

Kierownik projektu: dr Tomasz Soroka

Czas trwania projektu: 2013-2014

 

» Aktywność akademicka

Zorganizowane konferencje i warsztaty:

  • Zarządzanie wydziałem, szkolenie-warsztaty (we współpracy z Instytutem Szkoleń Profesjonalnych), Politechnika Warszawska, Warszawa (24 listopada 2016).
  • Back to the Game? Poland in Transatlantic Relations after 1989, międzynarodowa konferencja, Instytut Amerykanistyki i Studiów Polonijnych, Uniwersytet Jagielloński, Kraków (20 marca 2015).
  • Negotiating Cultural Differences in the Digital Communication Era, międzynarodowa konferencja, Instytut Amerykanistyki i Studiów Polonijnych, Uniwersytet Jagielloński, Kraków (2-3 października 2013).

 

Ponadto:

  • Udział w konferencjach naukowych organizowanych przez studentów IAiSP, w tym moderacja paneli konferencyjnych w corocznychDniach Kultury Amerykańskiej oraz Festiwalu Kultury Kanadyjskiej.
  • Uczestnictwo w w spotkaniach dyskusyjnych ze studentami (m.in. w cyklicznych „Fireside Chats” poświęconych bieżącym problemom polityczno-społecznym obu Ameryk)
  • Organizacja wykładów gościnnych przeznaczonych dla studentów i pracowników WSMiP UJ
    • 2015: Katarzyna Kolenda-Zaleska, dziennikarka
    • 2013: prof. Zygmunt Bauman, profesor emeritus (University of Leeds).

» Działalność dydaktyczna

Prowadzone przez pracowników Zakładu badania są podstawą do nauczania kursów na wszystkich kierunkach studiów prowadzonych w Instytucie. Zakład Kultury Amerykańskiej odpowiada za realizację następujących przedmiotów.

 

  • American Rhetoric
  • Americanization and Anti-Americanism in European Perspective
  • Amerykański program kosmiczny
  • Badania medioznawcze w perspektywie amerykańskiej
  • Dzieje cywilizacji amerykańskich w ujęciu porównawczym
  • Estetyka sztuki
  • Historia filmu amerykańskiego i kanadyjskiego
  • History of American Press
  • Kompozycja tekstów
  • Komunikowanie społeczne
  • Kultura audiowizualna w społeczeństwach wielokulturowych
  • Media masowe w Kanadzie
  • Media masowe w społeczeństwach amerykańskich
  • Media masowe w społeczeństwach wielokulturowych
  • Media masowe w USA
  • Media w społeczeństwach amerykańskich
  • Monarchia w Kanadzie
  • Musical Amerykański
  • Nauki o kulturze
  • Nowe media w polityce amerykańskiej
  • Poetyka filmu
  • Polityka kulturalna w USA i Kanadzie
  • Research Methods in Cultural Studies
  • Social Change in the Age of Globalization.
  • Społeczeństwo w kulturze audiowizualnej
  • Teatr amerykański i kanadyjski
  • Telewizja amerykańska
  • Transatlantic Connections in Literature, Theatre and Movies
  • Wiek pozłacany
  • Wprowadzenie do kultury audiowizualnej